maj 17, 2024
KBB12 maja 2024 roku uczestnicy spotkania przeniesieni zostali w fascynujący świat Oficyny Poetów i Malarzy Bednarczyków oraz Pracowni Feliksa Topolskiego. Fascynujące prelekcje wygłosiły: Justyna Gorzkowicz, Regina Wasiak-Taylor, Katarzyna Zechenter i Elżbieta Smoleńska. Dodatkowo, Jarosław Solecki zaprezentował interaktywną wycieczkę z użyciem rozszerzonej rzeczywistości AR.
Spotkanie było możliwe dzięki wsparciu The National Lottery Heritage Fund. To częścią szerszego projektu pt. „Unveiling The Heritage: Krystyna Bednarczyk (1923–2011) – Polish Poet and Co-Founder of Poets’ and Painters’ Press in London”.
Is made possible with The National Lottery Heritage Fund.
Thanks to National Lottery players, we have been able to showcase Krystyna Bednarczyk’s
legacy through interactive experiences and cultural engagement.
Szczegóły wydarzenia:
Data: 12 maja 2024
Godzina: 14:00 – 15:30
Miejsce spotkania: 146 Bridge Arch, Sutton Walk, Londyn SE1 7ND
Program wycieczki
- Pamięć miejsca – dr Justyna Gorzkowicz
We wstępie zostanie wprowadzone pojęcie „pamięci miejsc” – „lieu de mémoire”, wskazując na możliwości posiadania przez fizyczne lokalizacje znaczeń historycznych i emocjonalnych, tworzących narrację łączącą przeszłość z teraźniejszością. Akcent zostanie położony na konkretne miejsca, które odegrały kluczową rolę w wydarzeniach kulturowych w kontekście projektu „Odkrywanie dziedzictwa”: Krystyna Bednarczyk (1923–2011) – polska poetka i współzałożycielka Oficyny Poetów i Malarzy w Londynie. Projekt ten jest realizowany przede wszystkim przez Ośrodek Badań Dziedzictwa Emigracji Polskiej (OBeDEP przy Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie w Londynie).
- Po Londynie śladami Krystyny – Regina Wasiak-Taylor
W tej części spotkania uczestnicy podążać będą śladami Krystyny Bednarczyk. Podkreślone zostaną kluczowe miejsca, które ukształtowały jej życie i pracę, kładąc nacisk na pogłębienie zrozumienia spuścizny Krystyny i jej roli w kształtowaniu obrazu londyńskich wydawnictw nieanglojęzycznych. Ponadto rozmowa promować będzie dialog międzypokoleniowy i międzykulturowy między Polakami mieszkającymi za granicą a lokalną społecznością. Kluczowym celem jest zwiększenie świadomości na temat tożsamości mniejszości etnicznych oraz roli kobiet w kulturze i społeczeństwie.
- ARHeritageTour – prezentacja aplikacji rzeczywistości rozszerzonej (AR) do wizualizacji wspomnień w przestrzeni miejskiej – Jarosław Solecki
Ta część wycieczki koncentruje się na wskazaniu możliwości nowych technologii jako narzędzi wspierających promocję dziedzictwa kulturalnego poprzez “ożywianie” historycznych, artystycznych i osobistych wspomnień w wirtualnych obrazach. Zostanie poodkreślona integracja tych elementów z palimpsestową tkanką miasta. Do korzystania z aplikacji ARHeritageTour potrzebny jest w pełni naładowany telefon komórkowy z dostępem do Internetu i zainstalowaną przeglądarką. Po zeskanowaniu kodu QR aplikacja działa na większości urządzeń z systemem ANDROID (smartfony takie jak Samsung, Huawei, Oppo, Pixel). Preferowane przeglądarki internetowe: Chrome, Opera, Samsung Internet Ver. 11.2+.
- Oficyna Bednarczyków w kontekście polskich wydawnictw emigracyjnych – prof. Katarzyna Zechenter
„Oficyna Poetów i Malarzy” opublikowała około 800 tomów w ciągu swojego 55-letniego istnienia na londyńskim rynku wydawniczym (1950–2005). W tej krótkiej prezentacji przyjrzymy się miejscu, jakie „Oficyna” Bednarczyków zajmowała w krajobrazie nieanglojęzycznych wydawnictw w Wielkiej Brytanii, oraz ich wkładowi w dzisiejszy wielokulturowy tego miejsca.
- „Polski ToPolski” – polskie wątki w biografii Feliksa Topolskiego. Wizyta w atelier Topolskiego – Elżbieta Smoleńska
W tej krótkiej prelekcji przyjrzymy się najważniejszym momentom biografii Feliksa Topolskiego, znanego artysty, korespondenta wojennego i kronikarza XX wieku. Omówimy polskie dziedzictwo i związki Topolskiego, w tym długotrwałą przyjaźń i współpracę z Krystyną i Czesławem Bednarczykami. Jego słynne „Kroniki” XX wieku zostały opublikowane w ich „Oficynie”, znajdującej się nieopodal Pracowni Topolskiego.
Krystyna i Feliks
Przypomnijmy. Ewa Lewandowska-Tarasiuk ogłosiła rok 2023 rokiem Krystyny Bednarczykowej. Justyna Gorzkowicz postanowiła pójść tym śladem i stworzyła projekt Unveiling The Heritage: Krystyna Bednarczyk (1923–2011) –– Polish Poet and Co-Founder of Poets and Painters’ Press In London” i zdobyła na ten cel wsparcie finansowe z National Lottery Heritage Fund. W listopadzie ub. roku odbyło się dwudniowe seminarium „Krystyna Bednarczyk i Jej Oficyna” organizowane przez Ośrodek Badań Dziedzictwa Emigracji Polskiej, Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie we współpracy z University College London School of Slavonic and East European Studies oraz z Polskim Uniwersytetem na Obczyźnie. Seminarium uzupełniał program artystyczny oparty na poezji Krystyny i Czesława Bednarczyków (wystąpili Renata Chmielewska i Adam Hypki) oraz warsztaty artystyczne (prowadziła Joanna Ciechanowska). O tym wydarzeniu obszernie pisała Katarzyna Zechenter w „Tygodniu Polskim”.
W ostatnią niedzielę 12 maja odbyła się kolejna impreza z tego cyklu – wycieczka śladami artystów z arkad Waterloo. Bo kiedy myśli się o Oficynie Poetów i Malarzy to trudno nie wspomnieć mieszczącej się w pobliżu pracowni Feliksa Topolskiego. Artystów książki i artysty malarza łączyła współpraca i wieloletnia przyjaźń.
Spotkanie rozpoczęło się w pobliżu miejsca, gdzie kiedyś istniała OPiM. Zmieniło się tu wiele. Obecnie pod numerem 146 Bridge Arch, Sutton Walk znajduje się włoska restauracja. Tylko hałas przejeżdżających wiaduktem pociągów jest ten sam. W tych nie najsympatyczniejszych okolicznościach przyrody rozpoczęła się wycieczka, wirtualna i na mapie.
W charakterze wstępu Justyna Gorzkowicz zwróciła uwagę na „pamięć miejsc” – tych fizycznych, które możemy odnaleźć w przestrzeni i na ich emocjonalne znaczenie. W pamięci Polaków, i nie tylko Polaków, takim miejscem jest podmostowa oficyna Krystyny i Czesława Bednarczyków. Każdy z uczestników wycieczki otrzymał mapę Londynu, na której zaznaczone były miejsca związane z bohaterami spotkania. Po Londynie „oprowadzała” prezes ZPPnO Regina Wasiak-Taylor, która mówiła o zawodowej działalności Bednarczyków, ale też o łączącej ją przyjaźni, zwłaszcza z Krystyną, w czasach gdy współzałożycielka OPiM pełniła funkcję prezesa ZPPnO.
Jarosław Solecki zaprezentował możliwości nowych technologii jako narzędzia przybliżającego historię wybranych miejsc – za pomocą specjalnej aplikacji uczestnicy spotkania mogli „zobaczyć” Krystynę Bednarczykową wchodzącą do drukarni, a na ścianie obok wejścia „zawisła” tradycyjna niebieska tablica (London’s Blue Plaque), taka sama jaka znajduje się na wielu domach związanych z wybitnymi osobistościami z historii. Aby otrzymać te wizerunki wystarczyło mieć odpowiedni telefon komórkowy, zeskanować z programu aplikację ARHeritageTour i już. Dla mnie było to prawdziwe odkrycie – wciąż zadziwia mnie to co kryje się w telefonie komórkowym.
Dalszą drogę wskazała nam Elżbieta Smoleńska – kierunek Topolski. W studium Topolskiego, znajdującym się pod inna arkadą niż jego dawna pracownia, wsłuchaliśmy dwóch referatów. Katarzyna Zechenter mówiła o miejscu, jakie „Oficyna” Bednarczyków zajmowała w krajobrazie polskich wydawnictw w Wielkiej Brytanii. Jej zdaniem w Londynie działały trzy najważniejsze wydawnictwa: obok OPiM to Polska Fundacja Kulturalna i „Odnowa”, prowadzona przez Aleksandrę i Jerzego Kulczyckich. Każde z tych wydawnictw miało inne podejście do wydawania książek i inne stawiało sobie cele. Nakreśliła też rolę tych wydawnictw w życiu polskiej społeczności, a także ich wpływ na szersze, nie tylko polskie otoczenie Londynu oraz choć w ograniczonym zakresie na świadomość Polaków mieszkających w kraju.
Natomiast Elżbieta Smoleńska przedstawiła najważniejsze wydarzenia z biografii Feliksa Topolskiego, korespondenta wojennego i kronikarza XX wieku, który szkicami i obrazami jako świadek komentował różne wydarzenia oraz portretował znane osobistości. Omówiła też współpracę Topolskiego z Krystyną i Czesławem Bednarczykami. Jego słynne „Kroniki” XX wieku przez kilka lat publikowane były w OPiM. Topolski znał w Londynie, tak jak kiedyś w Warszawie, „wszystkich” – Bernarda Shaw, Tony’ego Benna, księcia Filipa i wielu innych.
Zbiory znajdujące się w Topolski Studio przedstawił wnuk artysty Luke, syn zmarłego w 2015 r. Daniela Topolskiego, znanego trenera wioślarzy Oxfordu. Wypowiedź tę uzupełniała córka artysty, Teresa.
Na zakończenie uczestnicy tej bardzo interesującej wycieczki w przeszłość mieli możliwość zapoznania się tym wszystkim, co znajduje się w Studio Topolski, nastawione przede wszystkim na działalność edukacyjną. Mogliśmy obejrzeć obrazy mistrza, a także „Kroniki”, kwartalnik „Oficyna Poetów”, wraz z egzemplarzy, w którym znajdują się rysunki, szkice i fragmenty książki autorstwa Feliksa Topolskiego o jego podróży do Ameryki. We wstępie Krystyna Bednarczykowa pisała: „Reprodukcje prac Feliksa Topolskiego przedstawione naszym czytelnikom obejmują w małej części jego malarstwo, prozę, poezję, film, reportaż, rzeczy skończone, rzeczy w dobiegu lub w pół drogi – cała kotłowanina niepokojów, bardzo żywego bycia w tym co się dzieje dziś lub dziać się będzie jutro. […] Poszukiwania nowych możliwości ekspresji artystycznych nie mieszczą się już w ramach jednego Topolskiego. Najsilniej przemawia ten Topolski, dla którego los człowieka i jego tragedie nie są mu obce. W środku tej szarpaniny bierze czynny udział, jest przy nim, obejmuje go ludzkim ciepłem.”
Wspaniały kilka godzin. Wracałam do domu w świetnym nastroju. Niestety, idąc w kierunku stacji Waterloo minęłam zamknięty Bar Topolski. Przez szyby zajrzałam do zdemolowanego wnętrza – na podłodze wiele połamanych paneli, materiałów budowlanych, a między tym wszystkim kopie rysunków. Idąca obok mnie Teresa Topolska powiedziała „Staram się omijać to miejsce. To takie smutne”. Mnie też zrobiło się przykro.
Katarzyna Bzowska,”Tydzień Polski” 17.05.2024
Fot: Wojciech Klas
