kwi 15, 2025
KBBZe wstępu Reginy Wasiak-Taylor
Czytelnicy Pamiętnika Literackiego” zapewne zauważyli stale obecną Czytelnicy naszych łamach korespondencję między wybitnymi emigracyjnymi pisarzami, wydawcami i innymi osobistościami diaspory. Moda na epistolografię ciągle trwa. W obecnym tomie „PL” prezentujemy wybór korespondencji między Jerzym Giedroyciem a Melchiorem Wańkowiczem z lat 1945-1949; wprowadza do tego wyboru Aleksandra Ziółkowska-Boehm, zwracając szczególną uwagę na niezwykły talent i humor listopisarski autora Szczenięcych lat. O Wańkowiczu piszą również: Sławomir Koper o kresowej młodości pisarza, tłumacz Charles Kraszewski opowiada o wydanym w USA w 2024 angielskim przekładzie Bitwy o Monte Cassino, a Krzysztof Masłoń w recenzji-eseju omawia świeżo opublikowany przez Aleksandrę Ziółkowską-Boehm tom Melchior Wańkowicz-przypominany.
Twórczość Josepha Conrada (1857-1924) w stulecie śmierci pisarza, stała się dla nas okazją do wspomnienia o wydanej staraniem Związku Pisarzy księgi monograficznej Conrad żywy. Do jej zredagowania doprowadził w roku 1957 znakomity, dziś nieco zapomniany conradysta, Wit Tarnawski. Dlatego też obecny tom pisma rozpoczynamy fragmentem ze wstępu do Conrada żywego pióra Wita Tarnawskiego. Obszerny szkic Hugh Epsteina, sekretarza Joseph Conrad Society w Wielkiej Brytanii, poświęcony jest życiu i twórczości autora Lorda Jima. Natomiast reżyser Peter Fudakowski pisze o adaptacji powieści Conrada zamienionej w liryczną opowieść filmową The Secret Sharer, którą zrealizował w 2014.
Porządkowanie papierów i dokumentów na strychu lub we własnym archiwum doprowadziło niejednego pisarza do odkrycia ciekawych tekstów. Takim niezwykłym znaleziskiem dla Marii Owsianki stał się pamiętnik z czasów okupacji niemieckiej w Warszawie, który prowadziła jako jedenastoletnia dziewczynka. Zachowane wspomnienie młodziutkiej autorki, a także szkic Bogumiły Żongołłowicz o poecie Zbigniewie Jasińskim, ps. „Rudy”, są londyńską glosą do obchodzonego osiemdziesięciolecia wybuchu Powstania Warszawskiego.
SPIS TREŚCI
7 Od Redakcji
8 From the Editor
11 Wit TARNAWSKI, Zamiast przedmowy
14 Jan LECHOŃ, Na śmierć Conrada
15 Hugh EPSTEIN, Joseph Conrad 2024: on the centenary of his death
26 Peter FUDAKOWSKI, Conrad, The Secret Sharer and my own voyage into dualism
33 Maria OWSIANKA, Pamiętnik z powstania. Wspomnienia jedenastolatki
47 Tomasz ŁYCHOWSKI, Warszawa
48 Bogumiła ŻONGOŁŁOWICZ, „Tu zęby mamy wilcze…”
51 Wojciech LIGĘZA, Stanisława Balińskiego muzeum wyobraźni
67 Stanisław Sławomir NICIEJA, Fenomen Radziwiłłów
81 Jan MIODEK, O języku. Mieszkańcy masowej wyobraźni
85 Waldemar KONTEWICZ, Metafizyka
87 Adam WIERCIŃSKI, Zdziwienia i sprzeciwy. O nowym wydaniu Pana Tadeusza
91 Charles S. KRASZEWSKI, Koledze po piórze, Nature inépuisable, Ani Parler ani Stwosz
93 Bogumiła ŻONGOŁŁOWICZ, Pora się poznać
POECI DIASPORY
96 Elżbieta CHYLEWSKA, jestem wyspą, drzewo, naszyjnik o nazwie Tasmania, sit tibi terra levis, ***
99 Magda CZAJKOWSKA, Polonica. Polska Safona w Manchester
103 Piotr WILCZEK, Dlaczego Kordian wciąż może inspirować?
107 Tomasz ŁYCHOWSKI, Emigrant, Mój
109 Joanna KULCZYŃSKA-KRUK, Miejsca, ludzie, teksty. Kilka słów o Stanisławie Młodożeńcu
117 Jan Władysław WOŚ, Wyniosły robotnik Pańskiej winnicy
123 Jan Stanisław WITKIEWICZ, Żył sztuką i miłością. 15 lat temu Witold Gruca, poeta tańca
131 Sławomir KOPER, Kresowa młodość Melchiora Wańkowicza
138 Aleksandra ZIÓŁKOWSKA-BOEHM, Wokół Wańkowicza i „Kultury”
143 [Listy] Wańkowicz – Giedroyc
166 Charles S. KRASZEWSKI, Testament żołnierza. O Bitwie o Monte Cassino Melchiora Wańkowicza
RECENZJE I OMÓWIENIA
169 Krzysztof MASŁOŃ, Życiopisanie Melchiora Wańkowicza
177 Józef Franciszek FERT, Na rubieżach istnienia, czyli zapiski chapacza
180 Jan ZIĘBA, Watah doskonały z nankierskiej dolinki
188 Adam HLEBOWICZ, Nicieja po raz 21
193 Katarzyna BZOWSKA, Opowieści o Warszawie
196 Lucyna SADZIKOWSKA, Herstoria w książkach zapisana
199 Maria ZAKRZEWSKA, Maszerując z Kuniczakiem
206 Andrzej WOŁOSEWICZ, Samozwrotne pisanie Stefana Tycjana Tyczyny
211 Andrzej WOŁOSEWICZ, „Krótko”, czyli jak?
216 Dariusz ŁUKASZEWSKI, Wiersze o utracie wszystkiego
220 Zbigniew MIROSŁAWSKI, „Listy z Londynu”
224 Jan ZIELIŃSKI, Lektury spiralne. Od Janina – przez Kierzkowskiego – do Oszmiany, a stamtąd do archiwum
237 Marek KUSIBA, Kartka z Kanady
243 Stuart RYLAND, Sins of the Father
247 Antoni MATUSZKIEWICZ, ***
249 Adriana KULIG, Trudny przypadek
253 LISTY-POLEMIKI
Bogumiła Żongołłowicz, Józef Franciszek Fert, Rafał Moczkodan, Jakub Osiński, Małgosia Walasek, Artur Hajdasz, Michał Ogórek
261 KRONIKA ZWIĄZKU PISARZY POLSKICH NA OBCZYŹNIE
261 Kalendarz imprez literackich
266 Biogramy: Ewa Barczyk, Adriana Johnson, Dominika Caddick, Bożena Pawłowska-Kilanowski, Wojciech Filaber, Małgorzata Mroczkowska
270 Celebracja setnych urodzin Danuty Waszczuk-Kamienieckiej
273 Z żałobnej karty: Londyn wspomina… Stanisław Stan Mickiewicz
275 Andrzej Maria BORKOWSKI, Autorka ilustracji – Krystyna Borkowska
279 INDEKS NAZWISK
Reprodukcje prac Krystyny Borkowskiej znajdują się na stronach: 66, 102, 116, 122, 236, 242, 252, 260
