lut 17, 2026
KBBJakub Barua: polskie korzenie, kenijska kamera – z Łodzi do Nairobi
Spotkanie z reżyserem oraz prof. Aleksandrą Łukaszewicz, która opowie o projekcie „Hybrydowe BIO_GEO-GRAFIE Jakuba Barua” (Virtual Film Memorial).
Prowadzenie: dr Justyna Gorzkowicz (OBeDeP) i dr Teresa Naidoo (PUNO)
Data: 21 lutego 2026 (sobota)
Godzina: 15:00–17:00 (czas UK)
Platforma: Zoom
Rejestracja: prosimy o zgłoszenia mailowe na adres obedep.london@gmail.com (w
odpowiedzi prześlemy link do spotkania).
Organizatorzy:
Ośrodek Badań Dziedzictwa Emigracji Polskiej Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie w
Londynie (dr Justyna Gorzkowicz)
Blue Point Art London
Jakub Barua – reżyser, scenarzyst i producent filmowy urodzony w Łodzi (1967), od lat mieszkając i tworzący w Nairobi.
Jest uznawany za jednego z pionierów nowoczesnej kenijskiej kinematografii oraz twórcę autorskiego, „poetyckiego” modelu filmu dokumentalnego.
Barua jest również cenionym fotografem w Kenii. Jego prace znajdują się w prywatnych kolekcjach m.in. w Danii, Wielkiej Brytanii, USA i we Włoszech, a fotografie regularnie pojawiają się na międzynarodowych aukcjach sztuki.
W jego filmach narracja często przyjmuje formę onirycznych map pamięci. Reżyser z wyczuciem łączy historię i biografię z mitami oraz symboliką, z których wyrasta jego wielokulturowa tożsamość. Całość spaja wyrazista, niemal „malarska” praca obrazem – nierzadko z efektem odrealnienia, ale zawsze zakorzeniona w doświadczeniu miejsca.
Ważnym etapem jego twórczości była początkowa współpraca z bratem, operatorem Stanem Baruą, która pozwoliła wypracować i konsekwentnie rozwijać charakterystyczną warstwę wizualną filmów. W 2000 roku Stan przeniósł się do Kanady i od tego czasu prowadzi tam własną, niezależną działalność. Krytycy szczególnie podkreślają wyjątkowość filmu Miejsca zapomniane – określanego jako pierwszy poetycki dokument w języku suahili – oraz konsekwentnie rozwijaną autorską estetykę kina na osi Polska–Afryka.
Barua ukończył studia z zakresu filmu i literatury na University of Warwick, a następnie studiował reżyserię w PWSFTViT w Łodzi. Jak sam podkreśla, najbliższa jest mu literatura, zaś kino wybrał jako medium, które pozwala mu łączyć różne sztuki w jedną formę. Już w studenckim debiucie To–Tamto (1989), zrealizowanym na Warwick, traktował film jak „kapsułę czasu” – próbę stworzenia współczesnego mitu, bardziej zmysłowego niż publicystycznego. W Łodzi jego krótkie etiudy opisywano jako prace niepodporządkowane konwencjom – porównywane do poetyki T.S. Eliota (Ziemia jałowa) i nazywane przez Wojciecha Hasa „złożonymi zagadkami”.
W latach 2005–2006 Jakub Barua został powołany na stanowisko dyrektora Zanzibar International Film Festival (ZIFF), aby przeprowadzić reorganizację festiwalu i podnieść jego rangę. Zdecydował się poszerzyć jego formułę tak, by obejmowała cały region Oceanu Indyjskiego, a nie koncentrowała się głównie na perspektywie kontynentalnej. Był to jeden z najbardziej świetlanych okresów w historii ZIFF – festiwal zyskał wówczas przydomek „afrykańskiej Wenecji”, przyciągając niemal setkę twórców z całego świata oraz dziesiątki tysięcy widzów. Po powrocie do Kenii Barua
wykładał sztukę oraz architekturę sakralną w Nairobi.
W pierwszej części spotkania porozmawiamy o kluczowych tematach jego filmografii i o tym, jak kino Barua prowadzi widza przez przestrzenie i pamięci – od Łodzi po wybrzeże Kenii. Zobaczymy, jak łączy konkret (migracje, wojna, życie na styku kultur) z poetycką, symboliczną warstwą opowieści. W tle powracają motywy literackie i mitologiczne: Ikar jako figura ryzyka i przekraczania granic, rytuał jako gest inicjacji i pożegnania, a także dyskretne nawiązania do Conrada (Jądro ciemności). Ważnym bohaterem jest też krajobraz – miasto, podwórko, oceaniczne wybrzeże – pokazywany jako przestrzeń pamięci, legendy (m.in. mitu wielkiego potopu) i codziennego doświadczenia ludzi. Nawiążemy m.in. do filmów: To–Tamto (1989), Powitanie (1990), Na moją pamiątkę (1990), Miejsca zapomniane (1994), Polskie Odcienie (1999), Mój tatuś był ułanem (2006).
Druga część spotkania poświęcona będzie projektowi/wystawie Hybrydowe BIO_GEO-GRAFIE Jakuba Barua (Virtual Film Memorial), realizowanej w ramach projektu CAPHE. Prof. Aleksandra Łukaszewicz opowie o koncepcji immersyjnego formatu łączącego film, pamięć i technologie (m.in. VR), tworzącego „wirtualne archiwum” oraz poetycką mapę przynależności w dialogu Polska–Afryka.
