120 rocznica urodzin twórcy „Kultury”

Home  »  Strona Główna  »  120 rocznica urodzin twórcy „Kultury”
lis 8, 2026 KBB

14 września 2000 roku o godzinie 23:30 w Maisons-Laffitte zmarł Jerzy Giedroyc. Decyzją Senatu Rzeczypospolitej Polskiej obchodzimy właśnie i z tej okazji w całym kraju, ale nie tylko, od początku roku odbywają się spotkania, konferencje, wystawy, dyskusje, koncerty i wiele innych wydarzeń związanych z obchodami Roku Giedroycia.Trwa Rok Jerzego Giedroycia, ustanowiony przez Senat RP. Newsletter Instytutu Literackiego i Fundacji Kultury Paryskiej informuje o wydarzeniach planowanych do końca roku, w tym o konferencji  – 7-8 listopada 2026 –  organizowanej przez Związek Pisarzy Polskich na Obczyźnie (Londyn) oraz działający przy nim Ośrodek Badań Dziedzictwa Emigracji Polskiej, we współpracy z Katedrą Literatury Polskiej i Rosyjskiej Wydziału Literaturoznawstwa Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Ta międzynarodowa konferencj zatytułowana Ludzie „Kultury”, odbędzie się zdalnie. Szczegóły: Międzynarodowa Konferencja Naukowa Ludzie „Kultury”.

Inne wydarzenia związane z Jerzym Giedroyciem, który urodził się 27 lipca 1906 roku:

  • 22 lipca w gmachu Senatu RP otwarta została wystawa „Jerzy Giedroyc. Gra o Polskę”.
  • W dniach 24-26 lipca, z inicjatywy Stowarzyszenia Antykwariuszy i Bukinistów Krakowskich, podczas Krakowskiego Kiermaszu Książki Szukam Słowa, odbywającego się podczas wakacji na Placu św. Marii Magdaleny, można było kupić archiwalne publikacje Instytutu Literackiego i książki poświęcone dziedzictwu Jerzego Giedroycia itp. SAiBK wydało z tej okazji specjalną zakładkę do książek.
  • W dniach 02—08 sierpnia w Szczebrzeszynie i Zamościu odbył się XII Festiwal Stolica Języka Polskiego. Podczas festiwalu miały miejsce następujące wydarzenia:
  • 3 sierpnia  – wernisaż wystawy Oddech wolności. ,,Kultura paryska”i spotkanie z Anną Bernhardt i Iwoną Hofman.
  • 5 sierpnia  – panel Sztuka czytania listów nieczytelnych. Józef Czapski i Jerzy Giedroyc. Udział wzięli: Rafał Habielski i Iwona Hofman. Więcej na stronie: stolicajezykapolskiego.pl
  • 11 września wernisaż wystawy Wyspy wolności w Bibliotece Polskiej w Paryżu.
  • Do finału 26. edycji zakwalifikowano 12 z 28 nadesłanych prac. W gronie nominowanych znalazły się m.in. publikacje autorstwa Pawła Machcewicza, Macieja J
  • 14 września ogłoszono nazwiska autorów i tytuły nominowanych książek w 26. edycji Nagrody im. Jerzego Giedroycia Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublainie. Do finału 26. edycji zakwalifikowano 12 z 28 nadesłanych prac. W gronie nominowanych znalazły się m.in. publikacje autorstwa Pawła Machcewicza, Macieja Janowskiego, Karoliny Panz, Izabeli Mrzygłód, Justyny Koszarskiej-Szulc czy Agnieszki Kajczyk..
  • Laureatem  został dr Jacek Kołtan za książkę „Solidarność i nowoczesność. Przemiany pojęcia solidarności od rewolucji francuskiej do pokojowej rewolucji 1980 roku” (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie). Nagrodę specjalną otrzymał redaktor Adam Michnik.
    • Wg gwarszawskiej galerii aTak  – ul. Mazowiecka 11/38 – do 26 września czynna była wystawa Uchwycić życie, zestawiająca szkice, rysunki i obrazy Zbysława Marka Maciejewskiego z podobnymi pracami Józefa Czapskiego.
    • 8 października, w Muzeum Historii Polski w Warszawie odbył się Dzień Jerzego Giedroycia. W jego ramach miały miejsce spotkania edukacyjne dla młodzieży oraz debata poświęconą życiu, działalności i dziedzictwu Jerzego Giedroycia.
    • 10 października w Muzeum II Wojny w Gdańsku, odbył się Dzień Jerzego Giedroycia i Józefa Czapskiego. W programie: wernisaż wystawy czasowej, poświęconej założycielom Instytutu Literackiego, wykład wprowadzający Erica Karpelesa, panele seminaryjne, promocja książki prof. Rafała Habielskiego.
    • Muzeum Historii Polski w Warszawie zorganizowało ogólnopolski konkurs na materiały edukacyjne „Lekcje o Kulturze”. Konkurs ma inspirować nauczycieli do  podejmowania tematów związanych z wydarzeniami 1956 i 1976 roku, a także do przybliżania uczniom postaci, które odegrały kluczową rolę w życiu intelektualnym i politycznym Polski XX wieku. Szczególne miejsce zajmują bohaterowie związani z paryską „Kulturą” i Instytutem Literackim: Jerzy Giedroyc, Juliusz Mieroszewski oraz Józef Czapski.
  • W dniach 19–23 października 2026 r. w ramach krakowskiego Festiwalu Conrada odbył się cykl debat i spotkań poświęconych Jerzemu Giedroyciowi oraz twórcom związanym z paryską „Kulturą”,  w tym „Żyć to wzniecać paradoksy”, poświęconą 75. rocznicy publikacji „Człowieka zbuntowanego” Alberta Camusa, a także cykl „Rozmowy Ludzi «Kultury»”, prezentujący sylwetki Mariana Pankowskiego, Leo Lipskiego, Jerzego Stempowskiego i Zygmunta Haupta.
  • Szczegóły: conradfestival.pl
  •  W Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie zakończyła się  wystawa Jestem zwierzęciem politycznym. Jerzy Giedroyc i „Kultura” 1947–2000”, na której prezentowano  m.in. niepublikowane wcześniej materiały z archiwum Instytutu Literackiego, ukazujące rolę Redaktora w życiu intelektualnym i politycznym XX wieku.
    7 listopada w Europejskim Centrum Solidarności w Gdańsku zostanie wręczona Białoruska Nagroda Literacka im. Jerzego Giedroycia, przyznawana za najlepszą książkę prozatorską. Jest to największe niezależne wyróżnienie dla literatury białoruskiej.
    7-8 listopada międzynarodowa konferencja on line Ludzie „Kultury”.
  • Nadchodzące wydarzenie:
    25-28 listopada w Instytucie Polskim w Rzymie oraz w Neapolu (w Università degli Studi di Napoli L’Orientale) planowana jest konferencja oraz wystawa poświęcone 80. rocznicy powstania Instytutu Literackiego.
  • Ponadto: w Muzeum Archidiecezji Warszawskiej – ul. Dziekania 1 – czynna jest wystawa Józef Czapski: L’Humanité / Ludzkość Rysunek i malarstwo z kolekcji MAW. Wystawa jest czynna do 29 listopada.